შესავალი: მონობის ქარაფშუტიდან თავისუფლების სიმბოლომდე ისტორია იცნობს უამრავ აჯანყებას, მაგრამ არცერთი მათგანი არ ყოფილა ისეთი დრამატული, სასტიკი და შთამაგონებელი, როგორიც იყო სპარტაკუსის აჯანყება (ძვ. წ. 73–71 წლები). ეს კაცი, რომლის სახელიც თავისუფლებისა და შეუპოვრობის სინონიმი გახდა, იყო თრაკიელი მეომარი, რომელიც რომაელებმა დაატყვევეს და გლადიატორად აქციეს. დღეს ჩვენ მის შესახებ ქართულად მოგიყვებით – არა მხოლოდ როგორც მეთაურის, არამედ როგორც იდეის – თავისუფლების უფლების – მატარებლის შესახებ. ვინ იყო სპარტაკუსი? (წარმომავლობა და ადრეული წლები) სპარტაკუსი დაიბადა დაახლოებით ძვ. წ. 111 წელს, თრაკიაში (თანამედროვე ბულგარეთის, საბერძნეთისა და თურქეთის ტერიტორიაზე). ის მიეკუთვნებოდა მომთაბარე მეომარ ტომს, სახელად „მედები“. მისი ახალგაზრდობის შესახებ ცოტა რამაა ცნობილი, მაგრამ ანტიკური ისტორიკოსები, როგორებიც არიან პლუტარქე და აპიანე, აღნიშნავენ, რომ ის იყო ჭკვიანი, ფიზიკურად ძლიერი და ბრწყინვალე სტრატეგი.
შემდეგი გაგზავნეს პრეტორი პუბლიუს ვარინიუსი. სპარტაკუსმა კვლავ დაამარცხა იგი და ჩაიგდო ხელთ რომაული იარაღი, აღჭურვილობა და მახვილები – მონები შეიარაღდნენ როგორც ნამდვილი ლეგიონერები. სპარტაკუსის მიზანი არასოდეს ყოფილა რომის დაპყრობა. მას სურდა თავისი ხალხი ალპებით გადაეყვანა გალიაში (თანამედროვე საფრანგეთი) და იქიდან თრაკიაში, სადაც თითოეულ მათგანს შეეძლო თავისუფალი კაცივით ეცხოვრა. მაგრამ მის არმიაში შინაგანმა უთანხმოებამ შეცვალა ისტორიის მიმდინარეობა. spartacus qartulad
მან გამოიყენა სასტიკი ტაქტიკა – დეციმაცია (ყოველი მეათე ჯარისკაცის სიკვდილით დასჯა გაქცევის ან სიმხდალის გამო). მან ასევე ააგო 55 კილომეტრიანი კედელი და თხრილი ბრუტიუმის ნახევარკუნძულზე (თანამედროვე კალაბრია), რათა სპარტაკუსის არმია ალყაში მოექცია. სპარტაკუსმა სამჯერ სცადა კრასუსის ხაზების გარღვევა. მან იცოდა, რომ ეს იყო მისი უკანასკნელი ბრძოლა. მისი 60 000-იანი არმიის წინააღმდეგ იდგა 45 000 რომაელი ლეგიონერი. ბრძოლის წინ სპარტაკუსმა მოკლა საკუთარი ცხენი, რათა თავის მეომრებს ეთქვა: „თუ გავიმარჯვებთ, მე მეცხენება; თუ დავმარცხდებით, მე ცხენი არ დამჭირდება – თქვენთან ერთად ვკვდები“. რომ ის იყო ჭკვიანი